Thẩm Quyền Phê Duyệt Quy Hoạch 1/500: Cơ Quan Nào Có Thẩm Quyền Theo Pháp Luật 2026?

Từ ngày 01/7/2025, Việt Nam chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh – xã) theo Luật số 65/2025/QH15 — cấp huyện đã bị bãi bỏ hoàn toàn. Thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hiện nay được phân định giữa 3 chủ thể: Thủ tướng Chính phủ (thông qua Bộ Xây dựng) với dự án quốc gia; UBND cấp tỉnh với quy hoạch liên xã (≥ 2 xã) hoặc khi cấp xã không đủ năng lực; và UBND cấp xã với quy hoạch chi tiết trong phạm vi 1 xã.

Căn cứ pháp lý hiện hành là Điều 41 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 (sửa đổi bởi Luật số 144/2025/QH15), Nghị định 145/2025/NĐ-CP và Nghị định 178/2025/NĐ-CP — toàn bộ tham chiếu theo Nghị định 37/2010 hay Nghị định 44/2015 đều đã hết hiệu lực.

Thay đổi căn bản từ 01/7/2025: Mô hình chính quyền 2 cấp ảnh hưởng thế nào đến thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/500?

Kể từ 01/7/2025, cấp huyện không còn tồn tại trong hệ thống hành chính Việt Nam. Đây là thay đổi có tác động trực tiếp và căn bản nhất đến thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/500 mà chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần nắm rõ ngay.

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 65/2025/QH15, hệ thống tổ chức chính quyền địa phương mới gồm:

• Cấp tỉnh: Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (34 đơn vị sau sáp nhập)
• Cấp xã (cơ sở): Xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh/thành phố

Không còn cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Toàn bộ thẩm quyền trước đây của UBND cấp huyện trong lĩnh vực quy hoạch đô thị được tái phân bổ theo nguyên tắc tại Nghị định 145/2025/NĐ-CP và Điều 41 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (sửa đổi 2025):

• Quy hoạch có phạm vi liên quan đến địa giới hành chính từ 2 đơn vị cấp xã trở lên → UBND cấp tỉnh
• Quy hoạch trong phạm vi địa giới 1 đơn vị hành chính cấp xã → UBND cấp xã

Cơ quan nào có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/500 hiện nay?

Theo Điều 41 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 (sửa đổi bởi Luật số 144/2025/QH15), thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 được phân định theo 3 cơ quan chính dưới đây:

Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng

Thủ tướng Chính phủ phê duyệt các quy hoạch quan trọng cấp quốc gia như quy hoạch chung đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I trực thuộc Trung ương, và khu du lịch quốc gia. Đối với đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 thuộc dự án do Thủ tướng quyết định đầu tư, Bộ Xây dựng tổ chức thẩm định và trình Thủ tướng phê duyệt.

Áp dụng với:

• Dự án quốc phòng, an ninh, cơ mật cấp quốc gia
• Dự án do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp quyết định đầu tư

UBND cấp tỉnh/Thành phố trực thuộc Trung ương

UBND cấp tỉnh là cấp phê duyệt chủ yếu của hệ thống chính quyền 2 cấp hiện nay. Theo Điều 41 Luật số 47/2024/QH15 và Điều 6 Nghị định 145/2025/NĐ-CP, UBND cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 trong các trường hợp:

• Quy hoạch không gian ngầm, quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật của thành phố
• Quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh/thành phố; quy hoạch chung xã
• Quy hoạch chi tiết có phạm vi liên quan đến địa giới từ 2 đơn vị hành chính cấp xã trở lên
• Quy hoạch chi tiết trong phạm vi 1 xã nhưng UBND cấp xã không đủ điều kiện về tổ chức bộ máy, nhân sự, năng lực chuyên môn và kỹ thuật để thực hiện

UBND cấp tỉnh có thể ủy quyền cho cơ quan chuyên môn (Sở Quy hoạch – Kiến trúc hoặc cơ quan tương đương) tổ chức thẩm định và trình phê duyệt. Quyết định phê duyệt vẫn do Chủ tịch UBND cấp tỉnh ký ban hành.

UBND cấp xã

Đây là chủ thể mới tiếp nhận phần lớn thẩm quyền trước đây của UBND cấp huyện, theo điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 145/2025/NĐ-CP kết hợp Điều 41 Luật số 47/2024/QH15 (sửa đổi 2025).

UBND cấp xã có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 khi:

• Đồ án quy hoạch có phạm vi nằm trong địa giới hành chính của 1 đơn vị cấp xã do mình quản lý
• UBND cấp xã đáp ứng đủ điều kiện về tổ chức bộ máy, nhân sự, năng lực chuyên môn và điều kiện kỹ thuật

Ngoại lệ quan trọng: Nếu UBND cấp xã không đủ điều kiện nêu trên, toàn bộ thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 trong phạm vi 1 xã sẽ chuyển lên UBND cấp tỉnh thực hiện, không phải để mặc định lên cấp trung gian nào khác (do không còn cấp huyện).

Lưu ý: Với các dự án trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, Ban Quản lý khu có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/500

Hình ảnh dưới đây mô tả trực quan thảm quyền phê duyệt của các cơ quan giúp nhà đầu tư hiểu nhanh và hiểu rõ vai trò của từng cơ quan thầm quyền.

Bảng tóm tắt: Phân định thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/500 từ 01/7/2025

Lưu ý đặc thù: Một số đơn vị hành chính đặc thù như huyện đảo, xã đảo được giữ nguyên theo phương án sắp xếp, không bị sáp nhập vào mô hình 2 cấp thông thường. Với các địa bàn này, thẩm quyền phê duyệt cần xác định theo quyết định cụ thể của từng địa phương.

Điều kiện để UBND cấp xã được thực hiện thẩm quyền phê duyệt

Đây là điểm mấu chốt trong thực tiễn triển khai sau 01/7/2025. UBND cấp xã chỉ thực hiện thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 khi đáp ứng đồng thời 4 điều kiện theo Điều 41 Luật số 47/2024/QH15 (sửa đổi 2025):

• Có đủ tổ chức bộ máy chuyên môn phụ trách lĩnh vực xây dựng, quy hoạch
• Có đủ nhân sự với chuyên môn phù hợp (kỹ sư quy hoạch, kiến trúc sư, hoặc tương đương)
• Có đủ năng lực chuyên môn để thẩm định nhiệm vụ quy hoạch và đồ án
• Có đủ điều kiện kỹ thuật phục vụ công tác thẩm định, phê duyệt

Trong giai đoạn đầu sau sắp xếp đơn vị hành chính (2025–2026), phần lớn các xã mới — đặc biệt là xã sau sáp nhập từ nhiều xã cũ — chưa đáp ứng đủ 4 điều kiện trên. Thực tế này khiến UBND cấp tỉnh là cơ quan phê duyệt quy hoạch 1/500 chủ yếu trong giai đoạn chuyển tiếp hiện nay, ngay cả với các đồ án có phạm vi 1 xã.

Bộ Xây dựng đã xác nhận nguyên tắc này qua văn bản trả lời câu hỏi thực tế: khi lập nhiệm vụ quy hoạch trong phạm vi 1 xã mới (sau sáp nhập theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội), nếu xã đáp ứng điều kiện thì UBND cấp xã phê duyệt; nếu không — toàn bộ thẩm quyền thuộc UBND cấp tỉnh.

Quy trình thẩm định và phê duyệt đồ án quy hoạch 1/500 theo pháp luật 2026

Trình tự thực hiện được quy định tại Nghị định 178/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025. Đặc biệt, đối với các lô đất đủ điều kiện quy định tại khoản 3 và khoản 5 Điều 10 Nghị định 178/2025, quy hoạch chi tiết 1/500 được lập theo quy trình rút gọn (“quy hoạch tổng mặt bằng”) — không phải lập và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, không tổ chức thẩm định chính thức.

Căn cứ Điều 14, 15, 16 Nghị định số 178/2025/NĐ-CP, quy trình thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 đầy đủ (không rút gọn) được thực hiện theo 6 bước tuần tự sau:

Bước 1 — Chuẩn Bị và Nộp Hồ Sơ Thẩm Định

Cơ quan tổ chức lập quy hoạch chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 (đã đáp ứng các điều kiện tại Mục 3) và trình đến cơ quan thẩm định quy hoạch có thẩm quyền.

Hồ sơ cần chuẩn bị gồm: tờ trình thẩm định, thuyết minh đồ án, hệ thống bản vẽ, văn bản pháp lý liên quan và các tài liệu bổ trợ theo yêu cầu của cơ quan thẩm định.

Bước 2 — Kiểm Tra Hồ Sơ và Thành Lập Hội Đồng Thẩm Định

Cơ quan thẩm định kiểm tra thành phần, nội dung hồ sơ theo đúng quy định pháp luật. Nếu hồ sơ đạt yêu cầu, cơ quan thẩm định thành lập hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền thành lập Hội đồng thẩm định và tổ chức lấy ý kiến các thành viên Hội đồng trước khi họp chính thức.

• Thẩm định nhiệm vụ quy hoạch: Không quá 20 ngày làm việc
• Thẩm định đồ án quy hoạch: Không quá 25 ngày làm việc

Bước 3 — Tổ Chức Thẩm Định và Tổng Hợp Ý Kiến

Cơ quan thẩm định tổng hợp toàn bộ ý kiến của Hội đồng thẩm định và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, gửi đến cơ quan tổ chức lập quy hoạch để nghiên cứu, tiếp thu và giải trình.

Bước 4 — Hoàn Thiện Hồ Sơ và Trình Lên Cấp Có Thẩm Quyền

Cơ quan tổ chức lập quy hoạch tiếp thu đầy đủ ý kiến, hoàn thiện hồ sơ và gửi lại cơ quan thẩm định để kiểm tra, làm cơ sở ban hành báo cáo thẩm định chính thức. Sau khi có báo cáo thẩm định, toàn bộ hồ sơ hoàn thiện kèm tờ trình được trình lên cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Bước 5 — Cấp Có Thẩm Quyền Xem Xét và Ban Hành Quyết Định Phê Duyệt

Căn cứ vào tờ trình, hồ sơ hoàn thiện và báo cáo thẩm định, UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp xã (tùy phạm vi dự án) xem xét và ban hành quyết định phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết 1/500.

Cơ quan phê duyệt trong mô hình 2 cấp:

• Với đồ án thuộc thẩm quyền phê duyệt của UBND cấp tỉnh: Sở Quy hoạch – Kiến trúc hoặc cơ quan chuyên môn tương đương thuộc UBND cấp tỉnh
• Với đồ án thuộc thẩm quyền phê duyệt của UBND cấp xã (khi đủ điều kiện): Bộ phận chuyên môn về xây dựng, quy hoạch thuộc UBND cấp xã

Thời gian phê duyệt quy hoạch 1/500:

• Phê duyệt nhiệm vụ: Không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận tờ trình
• Phê duyệt đồ án: Không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày có văn bản thẩm định

Bước 6 — Đóng Dấu Xác Nhận và Công Bố Quy Hoạch

Thuyết minh và bản vẽ trong hồ sơ sau khi được phê duyệt phải được cơ quan thẩm định quy hoạch kiểm tra và đóng dấu xác nhận theo quy định của Bộ trưởng Bộ Xây dựng (Thông tư số 16/2025/TT-BXD và Thông tư số 43/2025/TT-BXD).

>> Xem thêm: Quy trình lập quy hoạch 1/500 mới nhất

Phân biệt thẩm quyền phê duyệt và thẩm quyền thẩm định

Hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn trong thực tế, đặc biệt sau khi cơ cấu hành chính thay đổi.

Thẩm quyền thẩm định là quyền của cơ quan chuyên môn trong việc kiểm tra, đánh giá tính hợp lệ của đồ án trước khi trình phê duyệt. Cơ quan thẩm định chỉ có quyền yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung — không được ra quyết định phê duyệt.

Thẩm quyền phê duyệt là quyền của UBND hoặc Thủ tướng Chính phủ trong việc ban hành quyết định chính thức, có giá trị pháp lý bắt buộc thực hiện.

Theo Nghị định 145/2025/NĐ-CP:

• Thẩm định đồ án có phạm vi từ 2 xã trở lên: do cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện (Sở Quy hoạch – Kiến trúc hoặc tương đương)
• Thẩm định đồ án trong phạm vi 1 xã khi cấp xã đủ năng lực: do bộ phận chuyên môn thuộc UBND cấp xã thực hiện, trước khi UBND cấp xã phê duyệt
• Khi UBND cấp xã không đủ điều kiện: toàn bộ việc thẩm định lẫn phê duyệt đều thuộc về UBND cấp tỉnh

Kết luận

Từ 01/7/2025, thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 không còn thuộc về UBND cấp huyện. Với mô hình chính quyền 2 cấp, UBND cấp tỉnh là cơ quan phê duyệt chủ yếu hiện nay — đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp khi phần lớn UBND cấp xã chưa đủ điều kiện tiếp nhận thẩm quyền.

Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn lập quy hoạch 1/500 cần xác định rõ: (1) phạm vi địa giới hành chính của đồ án quy hoạch (1 xã hay nhiều xã), (2) năng lực của UBND cấp xã tại địa phương đó, và (3) tham chiếu đúng văn bản pháp lý hiện hành là Luật số 47/2024/QH15 và Nghị định 145/2025/NĐ-CP — không phải Nghị định 37/2010.